Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

VresTaPanta.gr | 20 Μαΐου 2018

Scroll to top

Top

2 Comments

Η Ιστορία Της Θλίψης & Νέες Πτυχές Της - VresTaPanta.gr

Η Ιστορία Της Θλίψης & Νέες Πτυχές Της

Η μελαγχολία είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Παρόλο που έχει ερευνηθεί και συζητηθεί για πολλά χρόνια, υπάρχει διαφωνία ως προς τον τι είναι και πως ο άνθρωπος θα μπορέσει να την διαχειριστεί. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι η μελαγχολία που νοιώθουμε κατά την διάρκεια της ζωής μας, είναι διαφορετική από την κλινική κατάθλιψη. Μεταξύ τους διαφέρουν ως προς την ένταση (τον βαθμό), την συχνότητα και την χρονική διάρκεια των συμπτωμάτων της θλίψης (δυσκολία στην εργασίας, στην σεξουαλικότητα και στην ευχαρίστηση) (Fink & Taylor, 2007). Με άλλα λόγια, η μελαγχολία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια ήπια μορφή κατάθλιψης (Beck et al., 1993).
Η θλίψη μπορεί να οριστεί ως η φυσιολογική αντίδραση σε ένα δυσάρεστο συμβάν. Νοιώθουμε θλίψη όταν κάποιος πεθαίνει, όταν χάσουμε κάτι σημαντικό για εμάς ή όταν συμπαραστεκόμαστε στους σημαντικούς μας άλλους. Ωστόσο, ότι η θλίψη είναι αποτέλεσμα εξωτερικών αιτιών (εκτός του εαυτού) αποτελεί σύγχρονη αντίληψη (Brady, 2013).

Θλίψη στην Αρχαία Ελλάδα

Πιο συγκεκριμένα, στην αρχαία Ελλάδα πίστευαν ότι η μελαγχολία (melaina kole σημαίνει μαύρη χολή) είναι αποτέλεσμα κακής ισορροπίας των τεσσάρων υγρών (φλέγμα, αίμα, μαύρο υγρό & κίτρινο υγρό) που υπάρχουν μέσα στο ανθρώπινο σώμα. Επιπλέον, πίστευαν ότι μέσω της ιατρικής και της διατροφής τους αλλάζουν αυτήν την ισορροπία. Έτσι ακολουθούσαν δίαιτες με κύριο στόχο την αποχή τους από το κρέας (Guarrigue, 2004; Radden, 2011)).
Αν και σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για τα συστήματα που διέπουν το ανθρώπινο σώμα, οι αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων ταιριάζουν με τις σύγχρονες απόψεις όχι σχετικά με την θλίψη, αλλά με την κλινική κατάθλιψη (Radden, 2011). Πιο συγκεκριμένα , οι γιατροί θεωρούν ότι η χημική ανισορροπία του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσει τα συμπτώματα της κλινικής κατάθλιψης. Όπως και στο ελληνικό σύστημα, η αλλαγή στην ισορροπία αυτών των χημικών, επηρεάζει τον τρόπο που ανταποκρινόμαστε στις δυσάρεστες καταστάσεις (Loftus, Athni, and Cherches, 2010).

θλιψη vrestapanta

Σύγχρονη Κοινωνία & Θλίψη

Για πολλά χρόνια προσπαθούμε να εκτιμήσουμε την αξία της μελαγχολίας. Έτσι οδηγηθήκαμε σε μια σημαντική θεωρία, ότι η θλίψη δεν είναι μόνο αναπόφευκτο αλλά και σημαντικό στοιχείο της ζωής. Αν δεν έχετε αισθανθεί ποτέ θλιμμένοι, χάνετε ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ανθρώπινης υπόστασης (Radden, 2011).
Πολλοί στοχαστές υποστηρίζουν ότι η μελαγχολία είναι απαραίτητη στην απόκτηση σοφίας και συναισθηματικής κατανόησης του εαυτού και του περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, ο Robert Burton (1577-1640) ήταν λόγιος στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αφιέρωσε την ζωή του εξετάζοντας τα αίτια και τα βιώματα της θλίψης. Στο πιο γνωστό του σύγγραμμα, H Ανατομία της Μελαγχολίας (1621), γράφει: »όποιος προσθέτει σε γνώση, προσθέτει σε θλίψη». Επιπλέον, οι ρομαντικοί ποιητές του 19ου αιώνα, υποστήριζαν ότι κατανοούμε την ομορφιά και την απόλαυση λόγω της θλίψης. Ακόμα, θεωρούσαν ότι η μελαγχολία μας βοηθά να αντιληφθούμε τον κύκλο της ζωής, δηλαδή ότι κάτι πεθαίνει και γεννιέται (Saunders, 2010). Όμως, η ανάγκη για σοφία και κατανόηση των συναισθημάτων μας κατανέμεται υψηλά στην ιεραρχία των αναγκών. Οπότε, είναι ανάγκες που δημιουργήθηκαν κυρίως όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν αποικίες (Gherman, 2012). Άραγε η θλίψη θα μπορούσε να καλύψει ανθρώπινες ανάγκες αποκτώντας αξία σε ένα πιο κομβικό και εξελικτικό επίπεδο της ανθρώπινης ιστορίας;
Οι επιστήμονες αποδίδουν την εξέλιξη μας σε ένα κράμα αιτιών. Ένα από αυτά είναι η θλίψη. Φαίνεται πως το κλάμα και το συναίσθημα της απομόνωσης ώθησε τους προγόνους μας να δεθούν κοινωνικά μέσω της υποστήριξης και της προστασίας που παρείχε ο ένας στον άλλον. Πιο συγκεκριμένα, μια τέτοιου είδους εκδήλωση πόνου βοήθησε το άτομο αλλά και την ευρύτερη κοινωνία να ακμάσει μέσω της ενότητας, που προκαλείται, όπως όταν μοιραζόμαστε κάτι που μας ταλαιπωρεί με κάποιον άλλον, όπου μετά έφερε την επιβίωση (Howelss, 1997).
Όμως, πολλοί αναρωτιούνται εάν το επίπεδο θλίψης που νοιώθουν οι άλλοι είναι ίδιο με αυτό που βιώνουν οι ίδιοι. Κατά την διάρκεια του εικοστού αιώνα, ιατρικοί ανθρωπολόγοι, όπως ο Arthur Kleinman (1987), άρχισαν να αναζητούν κοινά μοτίβα λέξεων και συμπεριφοράς της έκφρασης του πόνου ανάμεσα σε ποικίλους πολιτισμούς. Τα ευρήματα υποστήριξαν ότι τα συναισθήματα όχι μόνο δεν είναι παγκόσμια αλλά και ότι η κουλτούρα, ιδίως ο τρόπος που χρησιμοποιούμε την γλώσσα, επηρεάζει το πώς νοιώθουμε και εκφραζόμαστε. Όταν αναφερόμαστε σε ‘’πονεμένη καρδιά’’, το αίσθημα του πόνου γίνεται κομμάτι της εμπειρίας μας, ενώ σε μια κουλτούρα που μιλά για ‘’κομματιασμένη καρδιά’’ φαίνεται πως υπάρχει μια διαφορετική υποκειμενική εμπειρία του ίδιου γεγονότος. Με λίγα λόγια, φαίνεται ότι η διαφορετική χρήση της γλώσσας μας ωθεί να βιώσουμε το γεγονός από ένα διαφορετικό συναισθηματικό και νοητικό πρίσμα (Kleinman, Eisenberg, & Good, 1978; Kleinman, 1987; Winkelman, 2008). Έτσι, στην σύγχρονη θεραπεία δίνουμε πολύ μεγάλη προσοχή στην χρήση της γλώσσας του θεραπευτή αλλά και του θεραπευόμενου. Πότε δεν έχει σημασία τι λες, αλλά πώς το λες (Hsu, 2012; Tolan, 2003).

Νέες Πτυχές Στον Τομέα Της Θλίψης

Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί ένα νέο ρεύμα ερευνητών που αδιαφορεί για το αν η θλίψη είναι υποκειμενική ή παγκόσμια, αλλά προσπαθεί μέσω της τεχνολογίας να εξαλείψει όλες τις μορφές πόνου. Ο David Pearce (2006) ισχυρίζεται ότι η γενετική μηχανική και άλλες σύγχρονες διαδικασίες μπορούν να αλλάξουν το πώς εμείς βιώνουμε τον συναισθηματικό και σωματικό πόνο. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι τα παγκόσμια οικοσυστήματα θα έπρεπε να ανασχεδιαστούν, έτσι ώστε τα ζώα να μην υποφέρουν στη φύση. Το έργο αυτό ονομάζεται »Μηχανική του παραδείσου».
Παραδόξως, δεν σας προκαλεί μελαγχολία η ύπαρξη ενός κόσμου χωρίς θλίψη ; Φαίνεται ότι η χαρά μας υπάρχει γιατί υπάρχει και η λύπη μας. Η μελαγχολία είναι εκείνη που μας βοηθά να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα της χαράς μέσα μας. Επιπλέον, εάν δεν υπήρχε το συναίσθημα της λύπης, ίσως η κοινωνία να μην είχε διαμορφωθεί από τους ανθρώπους των σπηλαίων και οι στοχαστές & οι ποιητές να μην είχαν δημιουργήσει τις δικές τους αλήθειες και έννοιες. Εικάζεται ότι αυτός που δημιουργεί νιώθει πιο ζωντανός. Η θλίψη διαμορφώνει χαρακτήρα. Άραγε θα θέλαμε όντως να ζήσουμε σε έναν τέτοιο παράδεισο, όπως τον περιγράφει ο David Pearce ;
Κλείνοντας, κάτι ακόμα πιο πολύ σαν σύνοψη. Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσει κανείς την μελαγχολία του είναι να την μοιραστεί με έναν άνθρωπο που πιστεύει ότι τον καταλαβαίνει. Το μοίρασμα μιας θλιβερής στιγμής κάνει τον ακροατή της σύμμαχο με τον ομιλητή της έτσι δημιουργεί όχι μόνο χαρά και ευγνωμοσύνη αλλά και αγάπη. Την θλίψη πρέπει να την συζητάμε με τους άλλους, αλλά κυρίως με τον εαυτό μας.

Βιβλιογραφία:

Beck, A. T., Steer R. A., Beck J. S., & Newman C. F. (1993). Hopelessness, Depression, Suicidal Ideation, and Clinical Diagnosis of Depression. Suicide and Life-Threatening Behavior, 23(2), 139–45.
Brady, E. (2013). Melancholy as an Aesthetic Emotion. Contemporary Aesthetics, 1(1), 1–11.
Burton, R. (1621). The anatomy of melancholy. Congress Cataloging: New York.
Fink, M., & Taylor, M. A. (2007). Resurrecting Melancholia. Acta Psychiatrica Scandinavica, 115, 14–20.
David, D. P. (2006). The End of Suffering. Philosophy Now Magazine, 1-200.
Gherman, C. M. (2012). Maslow Pyranid – Possible Interpretation. International Journal of Learning and Development, 2(1), 581–92.
Guarrigue, U. (2004). On Melancholy in Art. Societes, 86(4), 79–84.
Howelss, J. (1997). Getting Here: The story of Human evolution. The Compass Press: Washington.
Hsu, Sh. (2012). Counselling Skills: A Practical Guide for Counsellors and Helping Professionals. Asia Pacific Journal of Counselling and Psychotherapy, 3(1), 107–9.
Kleinman, A. (1987). Anthropology and Psychiatry. The Role of Culture in Cross-Cultural Research on Illness. British Journal of Psychiatry, 151, 447–54.
Kleinman, A., Eisenberg, L., & Good, B. (1978). Culture, Illness, and Care. Clinical Lessons from Anthropologic and Cross-Cultural Research. Annals of Internal Medicine, 88(2), 251–58.
Loftus, B. D., Sudhir, S. A., & Igor, M. Ch. (2010). Clinical Neuroanatomy. Neurology Secrets, 18–54.
Radden, J. (2011). The Nature of Melancholy: From Aristotle to Kristeva. Oxford University Press: New York.
Saunders, C. (2010). A Companion to Medieval Poetry. Willey: BlackWell.
Tolan, J. (2003). Skills in Person-Centred Counselling & Psychotherapy. Sage: New York.
Winkelman, M. (2008). Culture and Health: Applying Medical Anthropology. John Wiley and Sons: San Francisco.

 

  • Γρηγόρης Πέτρου

    Πολύ ωραίο και αναλυτικό άρθρο!

    • Αλέξανδρος Σιδηρόπουλος

      Σε ευχαριστώ πολύ !